„Inicjując akcję „Drugie życie” w 2009 roku miałam nadzieję, że przyniesie ona wiele dobra dla transplantacji. Chciałam by dała nadzieję na drugie życie wielu pacjentom stacji dializ w całym kraju czekającym na przeszczep nerki oraz innym chorym, którym transplantacja może zwrócić zdrowie. Jednak towarzysząca młodzieży w tej kampanii ilość entuzjazmu, dobrej woli, energii, emocji, a w końcu poświęcenia i zaangażowania, każdego dnia mnie pozytywnie zaskakuje. Dziękuję uczniom, pedagogom, ekspertom i wszystkim osobom, z którymi mam zaszczyt pracować w tej akcji”- mówi Teresa Rydzyńska, prezes Fresenius Medical Care Polska (FMCP), głównego organizatora kampanii „Drugie życie”.
33 szkoły w Małopolsce w roku szkolnym 2011/2012
Zakwalifikowane do programu 33 szkoły otrzymały od organizatorów pakiet materiałów promocyjnych. Oprócz oświadczeń woli, młodzież miała do dyspozycji także koszulki, plakaty, wpinki i naklejki, broszury i filmy . O tym, jak wyglądała kampania w każdej z placówek, decydowali sami uczniowie. Ich pomysłowość, zaangażowanie i zapał oceniali członkowie jury, którzy po zakończeniu akcji nagrodzili wyróżnieniami 4 szkoły:

Równoległe wyróżnienia otrzymały:
• Zespół Szkół w Zawoi Wilcznej,
• Zespół Szkół Nr 2 im. Jadwigi Królowej w Andrychowie,
• Powiatowy Zespół Nr 10 Szkół Mechaniczno-Elektrycznych im. Mikołaja Kopernika w Kętach.

Wyróżnione szkoły otrzymały dyplomy oraz czeki opiewające na kwotę 1 000 zł. każdy, do przeznaczenia na wybrany przez każdą ze szkół cel charytatywny.

Specjalne wyróżnienie Małopolskiego Kuratora Oświaty otrzymało XV LO im. Marii Skłodowskiej-Curie z Krakowa.

Finał trzeciej edycji

Finał akcji „Drugie życie” odbył się w czwartek, 26 kwietnia, w budynku Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego przy ul. Basztowej 20 w Krakowie. Podczas finału organizatorzy nagrodzili wyróżnione szkoły a uczniowie zaprezentowali sprawozdania ze swoich kampanii.
W spotkaniu wzięli udział: Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Wojciech Kozak, Wicekurator Małopolski Grzegorz Baran, przedstawiciel organizatora akcji Fresenius Medical Care Polska Wojciech Marcinkowski, przedstawiciel koordynatora akcji w woj. małopolskim i Prezes OSOD Iwona Mazur, przedstawiciel Kliniki Nefrologii UJ CM dr Marek Kuźniewski, Koordynator Transplantacyjny z Oddziału Klinicznego Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii Szpitala Jana Pawła II w Krakowie Irena Milaniak oraz osoba po przeszczepieniu serca, prezes Stowarzyszenia Osób po Przeszczepie Serca Małgorzata Rejdych.
Tegoroczna małopolska kampania ruszyła 26 października 2011r. w Krakowie (Światowy Dzień Donacji i Transplantacji).

„Tegoroczna kampania ‘Drugie Życie’ to czas bardzo intensywnej pracy, ale i wspaniałej zabawy. Dobrze czuliśmy się w swoim towarzystwie i działaniach, które podejmowaliśmy. Popularyzacja oświadczeń woli była dla nas często wyzwaniem, przełamywaniem strachu, uczeniem się wychodzenia do ludzi, których nie znamy. Na naszych twarzach pojawiał się rumieniec, kiedy trzymając w ręku mikrofon, mówiąc o transplantacji, zdarzyły się drobne przejęzyczenia. Ciepłe spojrzenia kolegów przywracały spokój” (Patryk, Zespół Szkół z Zawoi Wilcznej).

Historia kampanii

Kampania „Drugie życie” ruszyła w 2009 roku. Do dziś, we wszystkich województwach, gdzie jest organizowana (wielkopolskie, małopolskie, lubuskie i warmińsko-mazurskie), wzięło w niej udział ponad 300 szkół. Młodzi ludzie rozdali ponad z górą 300 tys. oświadczeń woli. Od 2010 roku „Drugie życie” jest włączone w działania, zainicjowanego przez Polską Unię Medycyny Transplantacyjnej „Partnerstwa dla Transplantacji”, ogólnopolskiego programu rozwoju przeszczepiania narządów pod patronatem Ministerstwa Zdrowia. W Małopolsce, w tym roku w akcję zaangażowali się Województwo Małopolskie, Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego oraz Małopolskie Kuratorium Oświaty.

Najważniejszym celem akcji „Drugie życie” jest promocja idei transplantacji wśród młodzieży, jak również wśród adresatów ich kampanii. „Wizyty w szkołach w ramach kampanii nie są takie proste, jak mogłoby się wydawać. Młodzi ludzie chcą dyskutować, zadają trudne pytania i żądają jasnych odpowiedzi, ale co najważniejsze: wychodzą ze spotkań mając jasno określone zdanie na temat transplantacji. I o to nam chodzi. Chcemy skłonić ich do myślenia, ale także do porozmawiania o transplantacji w domu czy w kręgu przyjaciół” – mówi Iwona Mazur, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Osób Dializowanych, współorganizatora akcji „Drugie życie” w Małopolsce.

W Polsce na przeszczep nerek lub wątroby nadal czeka blisko 2000 osób (dane: Poltransplant, marzec 2012). Czas, który upływa od momentu wpisania na listę oczekujących na transplantację do samej operacji przekroczył już w naszym kraju trzy lata. Dla wielu chorych to za długo – umierają, nie doczekując nowego narządu.

Organizatorzy akcji:
Fresenius Medical Care Polska
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Osób Dializowanych
Partnerzy akcji:
Polska Unia Medycyny Transplantacyjnej
Polska Federacja Pacjentów „Dialtransplant”
Patronat:
Wojewoda Małopolski
Małopolskie Kuratorium Oświaty
Marszałek Województwa Małopolskiego

Patronat medialny:
Dziennik Polski
TVP Kraków
Radio Kraków
Zdrowie w Krakowie

Współpraca redakcyjna:
Radio RFM Classic

Fresenius Medical Care to największy światowy dostawca produktów i usług dla pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek. Na rynku działa od ponad 40 lat, dysponując siecią ponad 2,7 tys. placówek w 100 krajach. Zatrudnia 75 tys. pracowników, obejmując opieką ponad 210 tys. pacjentów. Fresenius inwestuje w badania i rozwój, aby zapewnić pacjentom najwyższe standardy opieki medycznej, najnowocześniejsze technologie i coraz doskonalsze metody lecznicze. Co druga sprzedawana na świecie sztuczna nerka została wyprodukowana właśnie pod marką Fresenius.

W Polsce Fresenius Medical Care Polska S.A. jest obecny od ponad 20 lat. Produkty firmy do hemodializy i dializy otrzewnowej wykorzystywane są w większości stacji dializ na terenie całej Polski, zarówno w ośrodkach publicznych, jak i niepublicznych. Obecnie Fresenius Medical Care świadczy usługi dializacyjne poprzez spółkę Fresenius NephroCare Polska i Eurodial, które tworząc grupę Fresenius są największym w Polsce dostawcą usług dializacyjnych. Wszystkie zabiegi wykonuje na podstawie kontraktu z NFZ.

OSOD – ogólnopolska organizacja zaangażowanych społecznie pacjentów
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Osób Dializowanych jest organizacją pozarządową skupiającą pacjentów dializowanych oraz będących po przeszczepieniu, a także ich bliskich oraz przyjaciół. Stowarzyszenie inicjuje i wspiera przedsięwzięcia, realizowane dla dobra członków Stowarzyszenia oraz całego środowiska osób dotkniętych lub zagrożonych chorobami nerek. Działa na rzecz profilaktyki chorób nerek, pomocy pacjentom oraz na rzecz promocji transplantacji jako najlepszej metody leczenia.

 

Panie Prezesie, co było impulsem do powołania Nefron SNIGMP?
Powstanie Sekcji Nefrologicznej Izby Gospodarczej Medycyna Polska w czerwcu 2008 roku było, najogólniej mówiąc odpowiedzią na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa pacjentom nefrologicznym. W tamtym czasie, szefowie szpitalnych oddziałów, poradni nefrologicznych i stacji dializ, zarówno publicznych jak i niepublicznych, ostatecznie zdali sobie sprawę, że jeśli nie zostaną rzecznikami osób chorych na nerki – to pacjenci ci, mogą wkrótce być pozbawieni właściwej opieki. Musieliśmy nasz potencjał dołączyć do organizacji zrzeszających pacjentów, wesprzeć je i zacząć mówić jednym głosem o potrzebach chorych nefrologicznych.

Co jest priorytetem w bieżącej działalności Nefron?
Działalność Nefron ogniskuje się wokół zapewnienia ciągłości dostępu do usług medycznych na najwyższym poziomie pacjentom cierpiącym na choroby nerek. Szczególną troską otaczamy osoby ze schyłkową niewydolnością nerek, czyli pacjentów wymagających regularnych dializ, podtrzymujących ich przy życiu. Cel ten można zrealizować po ustaleniu standardów medycznych oraz właściwego poziomu ich finansowania. To dla Nefron najważniejsze w codziennej działalności. Jakość leczenia, przez co rozumiem także m.in. możliwość przeprowadzenia zabiegu w akceptowalnej odległości od miejsca zamieszkania chorego, i efektywność terapii nerkozastępczej są długofalowymi celami powołania Nefron.

Na fot.: Dariusz Aksamit

Nefron regularnie przygotowuje też szacunki dotyczące liczby osób dializowanych w Polsce. Dlaczego to istotne dla pacjentów?
Nasz problem to regularne zaniżanie przez NFZ szacowanej liczby chorych. Specjaliści Nefron Sekcji Nefrologicznej Izby Gospodarczej Medycyna Polska drugi rok z rzędu przygotowali opracowanie nt. liczby dializowanych w Polsce i niedoszacowań kontraktów na dializy. To ważne, bo leczenie nerkozastępcze jest drogie, Fundusz płaci tylko za zakontraktowanych pacjentów a stacje przyjmują wszystkich potrzebujących. Generuje to olbrzymie zadłużenie. Rachunek ekonomiczny jest nieubłagany. Jeśli na przykład (to prawdziwy przypadek z północnej Polski) NFZ daje ośrodkowi kontrakt na 9 i pół pacjenta a stacja dializuje 20 osób, to pieniądze szybko się kończą. Nie znam kierownika żadnej placówki, która odsyłałaby chorych. Prowadzi to jednak do sytuacji, w której właściciele stacji dializ latami starają się o należne im pieniądze. Mogę wymienić wielu, których ta sytuacja doprowadziła na granicę bankructwa. Dokument z odpowiednimi danymi trafił do Funduszu, ale podobnie jak i w roku poprzednim – został zignorowany.

Nefron aktywnie uczestniczy w procesie tworzenia i opiniowania aktów prawnych, standardów oraz procedur medycznych. Jak przy pomocy przepisów można poprawić jakość leczenia?
Może też użyję przykładów. Fundusz wydając zarządzenie regulujące procedurę dializy zapisał konieczność przeprowadzania badania krwi przy każdej zmianie stacji dializ, również czasowej związanej z hospitalizacją czy wyjazdem wakacyjnym. Chodziło badania bakteriologiczne krwi, które w takiej sytuacji w opinii specjalistów najczęściej nie ma racjonalnego uzasadnienia. Dla dializowanych każde dodatkowe pobranie krwi to dodatkowe obciążenie. Nam, udało się postawić ten problem z głowy na nogi. Nowe wymogi ograniczają liczbę pobrań krwi u dializowanych. Zleca je lekarz, wtedy gdy są potrzebne ze względów medycznych, a nie administracyjnych. Urzędnicy przez ostatnie lata upierali się też, by w każdej stacji dializ, w całym czasie jej zakontraktowanej pracy, obecny był lekarz nefrolog lub z po co najmniej 2 letnim okresie specjalizacji z nefrologii. Zapomnieli tylko, że w całym kraju tych specjalistów dramatycznie brakuje. Przepis ten powodował konieczność pracy lekarzy nefrologów w znacznie wyższym wymiarze godzin niż standardowo oraz maksymalne skracanie czasu otwarcia ośrodków dializacyjnych. W przeciwnym razie stacje dializ, nie spełniając wymogów formalnych, nie miałyby szans stanięcia do konkursów ogłaszanych przez NFZ, za czym poszłoby zamykanie działających dziś placówek oraz poradni nefrologicznych. Dodatkowo przepisy takie wykluczały z pracy z pacjentami dializowanymi całe grono od lat oddanych im lekarzy, z ogromnym doświadczeniem w dializach, ale bez specjalizacji z nefrologii. Sytuacja ta dramatycznie wydłużyłaby kolejki oczekujących na diagnozę i leczenie, a w dłuższej perspektywie spowodowałaby niekontrolowany wzrost liczby przypadków późno zdiagnozowanej schyłkowej niewydolności nerek, która jest dużo droższa w leczeniu. Po protestach Nefron zapisy zostały zmienione. Nowy przepis pozwala na zatrudnienie na stacji dializ nie tylko nefrologów (po i w trakcie specjalizacji), ale także lekarzy specjalistów chorób wewnętrznych i pediatrii.

Ważnym elementem działalności Izby jest też kampania „Bliscy sobie”. W wyniku wspólnej pracy dyrektorów medycznych największych stacji dializ zrzeszonych w Nefron oraz prof. Wojciecha Rowińskiego, krajowego konsultanta ds. transplantologii powstaje program edukacyjny dla lekarzy koordynatorów ds. przeszczepów rodzinnych.

Celem kampanii jest wzrost liczby przeszczepów rodzinnych w Polsce, które w tej chwili stanowią jedynie 3-4% ogółu transplantacji. W programie zamierzamy położyć nacisk na edukację na różnych poziomach. Chcemy, by pacjenci byli informowani o przeszczepach rodzinnych zarówno przez lekarzy, pielęgniarki, jak i rodziny, które są żywym przykładem na to, że decyzja o oddaniu swojego narządu ciężko chorującym bliskim – bratu, córce lub mężowi jest słuszna i godna naśladowania. Program będzie wdrażany w stacjach dializ zrzeszonych w Nefron oraz wśród pacjentów przed włączeniem do programu dializ. W wyniku prowadzonych systematycznie działań w ramach kampanii „Bliscy sobie” każdy chory będzie posiadał pełną wiedzę na temat przeszczepów rodzinnych. Edukacją zostanie objęta także rodzina chorego.
Człowiek ma dwie nerki, jednak do pełni zdrowia wystarczy praca jednego, nie obciążonego schorzeniami, narządu. Oczywiście dawca nerki musi być osobą w pełni zdrową. Niewielka liczba przeszczepów rodzinnych w Polsce bierze się głównie z niewiedzy. Poprzez kampanię „Bliscy sobie” mamy nadzieję na poprawę sytuacji. Należy uświadomić ludziom, że przeszczep rodzinny przynosi wiele korzyści nie tylko biorcy. Dawcy żyją dłużej, gdyż przez 10 lat po pobraniu narządu znajdują się pod opieką szpitala, przechodzą regularne badania i bardziej dbają o zdrowie. Sama operacja pobrania narządu jest bezpieczna dla dawcy, a groźne dla zdrowia powikłania zdarzają się niezmiernie rzadko. Statystyki medyczne pokazują, że pobranie narządu od dawcy żywego zwiększa szanse na powodzenie przeszczepu, a organ służy biorcy znacznie dłużej niż pacjentom, którzy otrzymali narząd od zmarłego. Średni czas dobrego funkcjonowania nerki od żyjącego dawcy to 14-15 lat, w porównaniu z 9 latami biorców z drugiej grupy.

W akcji Nefrotest Nefron proponuje bezpłatne badania przesiewowe krwi wykrywające choroby nerek zanim pojawią się niepokojące objawy.
Chcemy zwrócić uwagę Polaków na choroby nerek. Ciągle za rzadko się o nich mówi. Stale obecne w świadomości i mediach są nowotwory oraz choroby serca. Dolegliwości nerek są często bagatelizowane, a nawet uważane za wstydliwe. To bardzo niebezpieczne, bo choroba nerek zbyt późno zdiagnozowana nie daje szans na zatrzymanie procesu prowadzącego do ich niewydolności a w konsekwencji doprowadza również do uszkodzenia innych narządów. Cierpiących na przewlekłe choroby nerek jest w Polsce, według szacunków, około 4 milionów. Każdego roku przybywa ich mniej więcej 10%. Profilaktyka powinna być powszechna, tym bardziej, że badania wskazujące na pierwsze oznaki choroby nerek są nieskomplikowane – to proste testy krwi i badania ogólne moczu. Takie bezpłatne przeprowadziliśmy już w wielu miastach – skorzystały z nich tysiące osób. Dziś każda osoba wymagająca dializy może być pewna, że nikt jej nie odmówi zabiegu, ale z wykrywalnością chorób nerek nadal jeszcze nie jest dobrze. W stacjach dializ w całej Polsce, każdego dnia ratujemy życie tysiącom osób mając świadomość, że wielu z nich mogło uniknąć lub znacząco opóźnić moment rozpoczęcia leczenia nerkozastępczego. Dlatego właśnie mamy poczucie, że to my, prowadzący stacje dializ, powinniśmy szczególnie głośno namawiać do badań.

Nefron Sekcja Nefrologiczna Izby Gospodarczej Medycyna Polska powstała w czerwcu 2008 roku. Jest częścią Krajowej Izby Gospodarczej. Dziś zrzesza operatorów ok. 160 (z ok. 260) publicznych i niepublicznych stacji dializ w Polsce. Przy Nefron powołano Komitet Naukowy, złożony z wybitnych przedstawicieli środowiska nefrologicznego w kraju.

Tematami przewodnimi konferencji były: potrzeba promowania profilaktyki zdrowotnej
(w tym regularnych badań profilaktycznych pod kątem chorób nerek) oraz przeszczepienia od dawców żywych (w szczególności przeszczepień rodzinnych).

Wśród gości znaleźli się przedstawiciele władz samorządowych, środowiska medycznego, przedstawiciele kościoła, organizacji pozarządowych, uczniowie szkół ponadgimnazjalnych oraz studenci kierunków medycznych.

Spotkanie rozpoczął Pan Wojciech Kozak – Wicemarszałek Województwa Małopolskiego. Pan Marszałek podkreślił potrzebę oraz zaangażowanie Województwa Małopolskiego w działania promujące profilaktykę zdrowotną oraz zmierzające do zwiększenia ilości przeszczepów rodzinnych w Małopolsce.

Pierwszym z prelegentów był prof. dr hab. Antoni Czupryna z I Katedry Chirurgii Ogólnej UJ CM. W swoim wystąpieniu przypomniał zebranym o początkach transplantologii w Polsce
(w tym o pierwszym udanym przeszczepie nerki, który miała miejsce w dniu 6 stycznia 1966r. w Klinice Chirurgicznej Akademii Medycznej w Warszawie). Profesor przedstawił również statystyki przeszczepiania nerek w Polsce: średnio przeszczepia się w kraju 800-1000 nerek rocznie, liczba oczekujących to ok. 2 600 osób, czas oczekiwania od pierwszej dializy do przeszczepienia w 2010r. wynosił średnio 2 lata i 10 miesięcy. Podkreślił również potrzebę zwiększania ilości przeszczepień od dawców żywych. Statystycznie prawie 90% przeszczepów od dawców żywych przeżywa 3 lata, od dawców zmarłych procent ten zmniejsza się do poniżej 80%.

Dr Marcin Krzanowski z Katedry i Kliniki Nefrologii CM UJ przedstawił przewlekłą chorobę jako problem społeczny. Zaznaczył, iż najskuteczniejsze leczenie możliwe jest wówczas gdy choroba zostanie wykryta jak najwcześniej. Wówczas możliwe jest wprowadzenie leczenia nefroprotekcyjnego, pozwalającego na odsunięcie skutków choroby nawet o kilkanaście lat. Tak jak pozostali specjaliści podkreślił potrzebę regularnych badań profilaktycznych (badanie moczu na obecność albumin oraz poziom stężenia kreatyniny we krwi) w szczególności u osób z grupy ryzyka, czyli: osób z nadciśnieniem, cukrzycą, chorobami nerek w rodzinie oraz osób po 65 roku życia.

Kolejny z prelegentów – dr Tomasz Kruszyna z I Katedry Chirurgii Ogólnej UJ CM zwrócił uwagę na fakt iż przeszczepienie narządu od dawcy zmarłego jest skuteczną i bezpieczną metodą leczenia, to i tak najlepsze wyniki daje wyprzedzające przeszczepienie nerki (najlepiej od

dawcy żywego). Dr Kruszyna w swojej prezentacji szczegółowo przedstawił kto może oddać nerkę. Są to przede wszystkim osoby spokrewnione (rodzice, rodzeństwo) oraz dalsi krewni (jak wujek, ciocia, dziadkowie, córki i synowie, kuzyni). Dawcą mogą być również osoby niespokrewnione: małżonek, osoba przysposobiona (adoptowana), przyjaciele, koledzy
z pracy. Dr Kruszyna odpowiedział również na nurtujące pytanie: dlaczego dawcy żyją dłużej? Dawcy żyją dłużej, gdyż od momentu pobrania narządu, do końca życia poddawani są regularnym badaniom lekarskim, celem stałego kontrolowania jego stanu zdrowia.

Iwona Mazur – Prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Osób Dializowanych przedstawiła działania realizowane przez Stowarzyszenie w zakresie edukacji społecznej w zakresie profilaktyki zdrowotnej oraz na rzecz promowania idei transplantacji (w tym Akcji „Drugie życie”, skierowanej do uczniów szkół ponadgimnazjalnych, koordynowanej w Małopolsce przez Stowarzyszenie). Wspomniała również o organizowanych od 9 marca przez Stowarzyszenie bezpłatnych badaniach profilaktycznych na terenie Krakowa (plakat w załączeniu), oraz o bezpłatnych badaniach w Tarnowie i Nowym Sączu (załącznik). „1 na 10 osób choruje na nerki. Choroba nerek nie bolą, stąd tez tak ważne jest choć raz w roku wykonanie prostych badań, pozwalających na ocenę funkcji nerek”. – powiedziała Pani Prezes.

Honorowym uczestnikiem konferencji był Pan Marek Thier, który rok temu w czerwcu – w dniu swoich 40tych urodzin- otrzymał od swojej mamy nerkę. Pan Marek podkreślił jak ważna w podjęciu skutecznego leczenia jest wczesna diagnoza choroby oraz opowiedział o samym przygotowaniu do przeszczepu i „drugim życiu” po przeszczepie rodzinnym.

Ks. dr Krzysztof Biros przedstawił ideę transplantacji z punktu widzenia kościoła katolickiego, podkreślając słowa Papieża Jana Pawła II „Na tym właśnie polega szlachetność tego czynu, który jest autentycznym aktem miłości. Nie oznacza jedynie oddania czegoś, co do nas należy, ale jest częścią nas samych, (…) jest bowiem częścią istotną osoby, która poprzez to ciało objawia się i wyraża” (Kongregacja Nauki Wiary, Donum vitae, Wstęp, 3).

Spotkanie podsumował Pan Grzegorz Baran – Wicekurator Małopolski, wskazując potrzebę edukacji młodzieży w zakresie profilaktyki zdrowotnej oraz podkreślił korzyści z włączania młodych ludzi w promowanie idei transplantacji wśród swoich najbliższych oraz społecznościach lokalnych.

Organizatorami konferencji było Ogólnopolskie Stowarzyszenie Osób Dializowanych oraz Województwo Małopolskie.

Departament Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego uprzejmie informuje, iż dwa małopolskie szpitale tj. Szpital Specjalistyczny im. J. Śniadeckiego w Nowym Sączu oraz Szpital Wojewódzki im. św. Łukasza w Tarnowie wyraziły chęć włączenia się we współorganizację Małopolskiego Dnia Nerek poprzez przeprowadzenie w swoich jednostkach bezpłatnych badań diagnostycznych polegających na oznaczeniu poziomu kreatyniny w surowicy krwi wśród pacjentów zgłaszających się do szpitalnego laboratorium.

Badania zostaną przeprowadzone w następujących terminach:

• 8 – 15 marca 2012r., godz.12.00-14.00 w Szpitalu Wojewódzki im. św. Łukasza w Tarnowie przy ul. Lwowskiej 178 a
• 8-22 marca  2012 r., godzina 11.00-13.00 w Szpitalu Specjalistyczny
  im. J. Śniadeckiego w Nowym Sączu, przy ul. Młyńskiej 5 (budynek główny Szpitala –Dział Diagnostyki Laboratoryjnej)

Wszystkie osoby zgłaszając się w tych dniach do Szpitala, podając hasło:  „Małopolski Dzień Nerek” będą miały wykonane bezpłatne badanie diagnostyczne polegające na oznaczeniu poziomu kreatyniny w surowicy krwi, co pozwala na wczesne rozpoznanie w kierunku chorób nerek.